kwie.14

ALERGIA

dodano: 14 kwietnia 2010 przez moniqued


Choroby alergiczne są jednymi z najczęściej występujących schorzeń współczesnej cywilizacji. Większość chorób z tej grupy ma charakter przewlekły, wymaga systematycznego leczenia. Alergia jest spowodowana nieprawidłową reakcją układu odpornościowego na pewne czynniki. Alergie to zjawisko bardzo rozpowszechnione. Alergenami jest wiele substancji w otaczającym człowieka środowisku, a najczęstszymi objawami alergii są sezonowy katar sienny, całoroczny nieżyt nosa, astma, pokrzywka, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry oraz uczulenia na pokarmy, uczulenia na żądła pszczół i os, wstrząs anafilaktyczny. Leczenie alergii jest trudne i musi być wielokierunkowe.

» Alergeny i reakcja alergiczna.

Alergeny są to substancje, które mogą wywołać reakcje alergiczne. Układ immunologiczny (odpornościowy) ma za zadanie chronić organizm przed próbami ataku ze strony niebezpiecznych drobnoustrojów, oraz innymi niebezpiecznymi obcymi substancjami.

U niektórych osób układ immunologiczny reaguje nawet na niegroźne obce substancje tak, jak gdyby był to niebezpieczny czynnik. Taką substancję wywołującą nadmierną i nieadekwatną do zagrożenia reakcję odpornościową nazywamy alergenem, a reakcję organizmu - reakcją alergiczną.

W zasadzie alergenem może być każda substancja, z którą organizm ma kontakt (substancje wdychane, dotykane, połykane czy wstrzykiwane). Przy pierwszym kontakcie z daną substancją układ odpornościowy organizmu reaguje wytwarzaniem odpowiednich dla tej substancji przeciwciał. Nie dochodzi wtedy do żadnych reakcji. Przy kolejnym spotkaniu alergeny mogą wywołać patologiczne reakcje alergiczne. Rozpoznanie takiej substancji prowadzącej do objawów alergii nie jest łatwe, jednak jest warunkiem rozpoczęcia leczenia. Ustalenie, co jest alergenem jest możliwe dzięki badaniom laboratoryjnym oraz testom alergicznym.

Znanych jest kilkadziesiąt tysięcy związków mogących wywołać u osób z odpowiednimi predyspozycjami alergię.

Najczęściej spotykane alergeny wziewne:

  • roztocza kurzu domowego,
  • pyłki roślin,
  • sierść zwierząt,
  • zarodniki pleśni,
  • pierze,
  • wełna,
  • pyły w miejscu pracy.

Alergizująco mogą działać także substancje, które maja kontakt ze skórą (monety, metalowe guziki, kosmetyki czy też środki czystości), oraz wprowadzane do organizmu (żywność, leki). Najczęstsze alergeny pokarmowe to mleko krowie, białko jajka kurzego, wołowina, cielęcina, ryby, skorupiaki, orzechy, migdały, owoce cytrusowe, pomidory i czekolada.

» Co powoduje alergie?

Nie jest do końca dla naukowców jasne, co powoduje alergie. Wysuwane są nowe hipotezy, powstają kolejne przypuszczenia. Niektórzy specjaliści wiążą przyrost zachorowań w ostatnich latach z postępem cywilizacyjnym. W otoczeniu człowieka jest coraz więcej substancji wytworzonych sztucznie, nienaturalnych (chemikalia, zatrucie powietrza, przetworzona żywność). Jednak ludzie często są uczuleni również na substancje naturalne np. pyłki roślin, kurz.

Współczesny człowiek coraz dłużej przebywa w pomieszczeniach zamkniętych, zbudowanych z syntetycznych materiałów o sztucznym mikroklimacie. Pojawiają się też hipotezy, że alergie są także ubocznym skutkiem nadmiernej higieny życia. Choroby alergiczne wiążą się z wysokim standardem życia, są o wiele rzadsze w krajach nierozwiniętych.

Niestety pytanie o przyczyny wzrostu zachorowań na choroby alergiczne pozostanie na razie bez jednoznacznej odpowiedzi.

» Objawy alergii.

Po pierwszym kontakcie z substancją uczulającą następuje wytworzenie przeciwciał swoistych dla tej substancji i gotowość organizmu do szybkiego wyprodukowania dużej ilości immunoglobulin odpornościowych. Następne zetknięcie się z tym samym czynnikiem uczulającym wywołać może reakcję o charakterze gwałtownym i groźnym dla życia. Najczęstsze objawy takiej reakcji to wysypka, rumień, zaczerwienienie i bąble na skórze, nasilony katar i zatkania nosa, łzawienie spojówek, ból brzucha oraz biegunka. Reakcja alergiczna może wystąpić pod postacią ataku astmy z dusznością i kaszlem, obrzęku krtani lub nawet wstrząsu. Objawy reakcji alergicznej pojawiają się w ciągu kilku minut po kontakcie z alergenem.

Najpoważniejszą, niebezpieczną dla życia postacią natychmiastowej reakcji alergicznej jest wstrząs anafilaktyczny. Bezpośrednim zagrożeniem dla życia są w czasie wstrząsu niewydolność oddechowa i zapaść układu krążenia. Objawami alarmowymi, ostrzegającymi przed wystąpieniem wstrząsu są zawroty głowy, nudności, wymioty, duszność oraz znaczne osłabienie, prowadzące do utraty przytomności. Kiedy może mieć miejsce wstrząs anafilaktyczny? Na przykład po użądleniu przez osę, u osób uczulonych na jej jad. Kiedy pojawią się objawy alarmowe należy wezwać natychmiast lekarza.

» Diagnostyka alergii.

Alergię najłatwiej rozpoznać wtedy, gdy objawy występują wkrótce po zadziałaniu alergenu. Kichanie, wyciek z nosa, pieczenie spojówek oraz łzawienie w słoneczny dzień, bez wcześniejszego przeziębienia to z pewnością katar sienny. Napady kaszlu, duszność, świszczący oddech u człowieka młodego to prawdopodobnie astma. Zaczerwienienie i swędzenie skóry po zjedzeniu niektórych pokarmów (np. kiwi), to zapewne alergia pokarmowa. Obrzęk skóry, bolesność, nasilona pokrzywka (wysypka na skórze), ból brzucha po użądleniu osy również jest reakcją alergiczną.

Dla potwierdzenia rozpoznania alergii stosuje się różne rodzaje badań. Należą do nich testy skórne. Są to testy punktowe i płatkowe, polegają na wprowadzeniu bezpośrednio do skóry lub nałożeniu na nią alergenów w bardzo małym stężeniu. Jeśli w miejscu kontaktu alergenu ze skórą pojawi się zaczerwienienie świadczy to o uczuleniu na dany alergen. Nieraz bardzo widoczne są zaczerwienienia odpowiadające np. miejscu przylegania metalowego guzika od spodni do skóry brzucha – świadczyć to może o uczuleniu na nikiel zawarty w stopie, z którego guzik jest wykonany.

Bada się również stężenie immunoglobuliny IgE we krwi. Po pobraniu krwi wykonuje się specjalne badania laboratoryjne. Wysoki poziom IgE, przekraczający ustalone normy, świadczyć może o alergii.

W alergii pokarmowej, aby wykryć substancję uczulającą stosuje się diety eliminacyjne. Po kolei wyklucza się z diety potrawy podejrzane o wywoływanie alergii. Na przykład u małych dzieci częste są alergie na białko mleka krowiego, czy substancje zawarte w pieczywie. Odstawiając na pewien czas te produkty z jadłospisu można sprawdzić, co powodowało dolegliwości u dziecka. Alergii pokarmowej nie należy mylić z niestrawnością.

Astmę rozpoznaje się przeprowadzając badania spirometryczne. Polegają one na wykonywaniu pomiarów ilościowych wdychanego i wydychanego powietrza, statycznych i dynamicznych, uwzględniających prędkość przepływu powietrza w drogach oddechowych. W astmie znamienne jest zmniejszenie ilości powietrza wydychanego z maksymalnym natężeniem w ciągu pierwszej sekundy. Po zastosowaniu leków rozszerzających oskrzela ma miejsce znacząca poprawa szybkości. Stosuje się również wziewne testy prowokacyjne powodujące skurcz oskrzeli i obrzęk śluzówek nosa.

» Leczenie.

Alergia jest schorzeniem przewlekłym. Mimo, że alergologia to już potężna gałąź medycyny, ciągle sposoby leczenia nie są w pełni zadowalające. Właściwie obecnie nie można całkowicie, trwale wyleczyć alergii. Skłonność do nadmiernej reakcji uczuleniowej niestety zwykle pozostaje na całe życie. Reaktywność organizmu człowieka może się jednak zmieniać w ciągu życia i objawy alergii mogą samoistnie ulec wygaszeniu. A gdy objawy nasilają się można je ograniczyć, poprzez stosowanie leków i unikanie narażenia na alergeny.

Celem leczenia jest całkowite ustąpienie objawów lub ich kontrola tak by umożliwić choremu normalne życie. Ważna jest wiedza na temat choroby. Pozwala ona unikać sytuacji, w których dochodzić może do uczulenia oraz pozwala właściwie postępować, gdy pojawią się objawy alergii.

Leczenie alergii ma charakter wielokierunkowy. Najważniejsze jest rozpoznanie alergenu i unikanie go. W przypadku alergii pokarmowej, alergii na jady owadów jest to w pełni możliwe. W przypadku uczulenia na pyłki roślin, jest to już trudniejsze.

Małe dzieci (szczególnie niemowlęta), zwłaszcza z rodzin gdzie występuje alergia, powinny być chronione przed znanymi alergenami, zwłaszcza przed roztoczami kurzu domowego i alergenami zwierząt domowych.

W mieszkaniach alergików nie powinno się trzymać mebli tapicerowanych, dywanów, należy często zmieniać pościel, mieszkania trzeba często wietrzyć. Niekorzystnie działa klimatyzacja. Nie należy w domu trzymać zwierząt.

Leczenie farmakologiczne prowadzi lekarz. Ze względu na zróżnicowanie chorób alergicznych stosuje się różne leki. Należy ściśle stosować się do wskazań lekarskich. Poniżej zawarty jest ogólny zarys dotyczący stosowanych obecnie leków.

Do leczenia kataru siennego doskonale nadają się leki przeciwobrzękowe, takie jak ksylometazolina lub leki przeciwhistaminowe, jak cetyryzyna czy loratadyna. Również w pokrzywce leki przeciwhistaminowe mają udowodnione działanie. W astmie - leki te nie są skuteczne. Trzeba podać środki rozszerzające oskrzela oraz leki przeciwzapalne - kromony i glikokortykosteroidy. Stosuje się też metyloksantyny (teofilina), cholinolityki (bromek ipratropium), leki beta-adrenomimetyczne (salbutamol, fenoterol). Nowa grupa leków, obecnie intensywnie badana klinicznie to leki przeciwleukotrienowe.

W przypadku bardzo szybko rozwijającej się pokrzywki, z towarzyszącym uczuciem duszności, zawrotami głowy, bólami brzucha, osłabieniem - należy jak najszybciej (!) wezwać lekarza.

Aby przekonać się, co czula, trzeba wykonać testy. Ich wynik pozwala też ocenić stopień nasilenia alergii.

Testy skórne

Polegają na naniesieniu na przedramię lub plecy kropli alergenu (np. substancji uzyskanej z pyłków traw) i nakłuciu skóry. Jeśli po 15–20 minutach pojawi się zaczerwienienie i bąbel, świadczy to o uczuleniu.

Podstawowy zestaw zawiera 15–20 alergenów, ale może też być indywidualnie modyfikowany w zależności od potrzeb. Aby zmniejszyć liczbę ukłuć, stosuje się często tzw. panele tematyczne, np. mieszanki drzew, traw, a gdy potwierdzi się uczulenie, np. na drzewa wczesne, wówczas robi się testy szczegółowe.

Testy z krwi

Pozwalają oznaczyć przeciwciała IgE dla głównych alergenów pyłkowych, roztoczowych, pleśniowych, zwierzęcych. Najczęściej wykonuje się je dzieciom poniżej 3. roku życia oraz osobom, które mają tak silną alergię, że muszą brać cały czas leki antyhistaminowe (7–14 dni przed testami skórnymi trzeba je odstawić). Wskazaniem są nasilone zmiany skórne oraz rozbieżności między wynikiem testów skórnych i wywiadem.

Testy prowokacyjne

Najczęściej stosuje się przy wyborze terapii odczulającej. Do nosa rozpyla się alergen (przykłada nasączony wacik), a następnie ocenia, co uczula najbardziej.

Co roku aktualny kalendarz dla poszczególnych regionów Polski ustala Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych.

Okresy pylenia niektórych roślin
  • Leszczyna od połowy stycznia do końca marca
  • Olcha od lutego do połowy kwietnia
  • Wierzba od marca do połowy maja
  • Topola od połowy marca do połowy maja
  • Brzoza kwiecień do połowy maja
  • Dąb od połowy kwietnia do końca maja
  • Szczaw od połowy maja do połowy lipca
  • Trawy od połowy maja do końca lipca
  • Pokrzywa od połowy maja do połowy września
  • Babka od połowy maja do połowy września
  • Żyto od końca maja do drugiej dekady czerwca
  • Komosa od połowy czerwca do końca września
    • Bylica od lipca do września

 

Alergia jest zmienioną reaktywnością organizmu na oddziaływanie różnych obcych substancji, określanych mianem alergenów. W reakcjach alergicznych uczestniczy układ immunologiczny, jego komórki, np. limfocyty (zwłaszcza z podgrupy Th2), granulocyty kwasochłonne (eozynofile) oraz komórki tuczne (mastocyty). Istotną rolę w alergicznych odczynach odgrywają przeciwciała - immunoglobuliny klasy E (IgE). Pojęcie alergii wprowadził do języka medycznego Clemens Freiherr von Pirquet w 1906 roku. Definicja von Pirqueta obejmowała jednak pojęcia odporności i alergii. Współcześnie uważa się, że alergia jest nieprawidłowym przejawem odporności, charakteryzującym się uszkodzeniem własnych tkanek w wyniku typowej reakcji odpornościowej. Najczęstszymi przejawami alergii są:

  • sezonowy katar sienny,
  • całoroczny nieżyt nosa,
  • astma,
  • pokrzywka i alergiczne kontaktowe zapalenie skóry,
  • uczulenia na pokarmy,
  • uczulenia na żądła pszczół i os,
  • anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny).

Alergia jest zjawiskiem bardzo rozpowszechnionym. To prawdziwa choroba XX wieku, cały czas nasila się, szczególnie w krajach rozwiniętych. Co piąta osoba ma katar sienny, co piąte dziecko w wieku szkolnym ma astmę, co szóste - choruje na alergiczne zmiany skórne, co dwudziesta osoba ma napady pokrzywki. Alergie pokarmowe są jeszcze ciągle dość rzadkie (w wiekszości wypadków rozpoznać trzeba raczej tzw. nietolerancję pokarmową, a nie alergię, która jest jednym tylko, dość rzadkim rodzajem nietolerancji).

Przyczyny alergii

Alergia ma podłoże genetyczne, bardzo często występuje rodzinnie. Gen alergii kontrolujący wytwarzanie immunoglobuliny IgE znajduje się na piątym chromosomie. Żeby jednak doszło do ujawnienia się alergii, predysponowana dziedzicznie (rodzinnie) do niej osoba musi się bardzo wcześnie, jeszcze w wieku niemowlęcym, zetknąć z substancją uczulającą - alergenem, i to w odpowiednio dużym stężeniu.

Podkreśla się bardzo duży (rosnący) udział czynników środowiskowych w rozwoju alergii. Bardzo charakterystyczny jest wzrost zapadalności na różne alergie mieszkańców Europy środkowo-wschodniej, którzy w ostatnim dziesięcioleciu szybko przyjęli zachodni styl życia. Ogromną rolę odgrywają współczesne zanieczyszczenia, szczególnie atmosfery. Wyziewy z elektrowni, silników, szczególnie dieslowskich, z całą pewnościa nasilają objawy u chorych na astmę i katar sienny, sezonowy i całoroczny. Szczególnie niebezpieczna jest mieszanka składająca się z dwutlenku siarki, tlenków azotu i drobnych cząsteczek emitowanych przez silniki Diesla. Niebagatelną rolę w nasilaniu się alergii odgrywają zanieczyszczenia domowe: kurz, preparaty czyszczące, rozpuszczalniki, aerozole, kosmetyki, wyziewy z kuchni, palenie papierosów.

Najbardziej pospolitymi alergenami są:

  • odchody roztoczy kurzu domowego - astma, katar sienny,
  • pyłki traw i drzew - katar sienny, astma,
  • zarodniki pleśni - katar sienny, astma,
  • składniki sierści zwierząt domowych - katar sienny, astma, zmiany skórne,
  • produkty mleczne, jaja, ryby, orzeszki ziemne, owoce (np. truskawki),
  • a także leki (np. penicyliny) - objawy żołądkowo-jelitowe, pokrzywka, obrzęk naczyniowy, anafilaksja,
  • jady os i pszczół (pokrzywka, anafilaksja).

Niektóre alergie ujawniają się częściej w wieku niemowlęcym (alergie pokarmowe, zapalenia skóry), inne w dziecięcym (astma), jeszcze inne u nastolatków (katar sienny) lub u osób dorosłych (pokrzywka, uczulenie na jady, wyprysk alergiczny).

Mechanizm odczynu alergicznego

Mechanizm odczynu alergicznego jest złożony. Związany jest on najczęściej z oddziaływaniem immunoglobulin E, wytworzonych przez limfocyty Th2 w wyniku kontaktu osoby uczulonej z alergenem, na komórki tuczne rozmieszczone w różnych częściach ciała (w błonie śluzowej dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, skórze). To oddziaływanie prowadzi do uwolnienia z komórek tucznych mediatorów reakcji alergicznej, przede wszystkim histaminy i leukotrienów. W ciągu krótkiego czasu, liczonego zwykle w minutach, dochodzi do wystąpienia objawów: pokrzywki, rumienia, bąbli na skórze, gwałtownego wycieku z nosa, zatkania nosa, pieczenia i łzawienia spojówek, kaszlu, świstów, duszności, spadku ciśnienia i wstrząsu. Oczywiście nie jest tak, że wszystkie te objawy występują jednocześnie u tej samej osoby, choć zdarza się, że cierpiący na katar sienny doznaje niekiedy ataków astmy, osoby z pokrzywką, będącą przejawem alergii pokarmowej, mogą niekiedy w wyniku kolejnego kontaktu z alergenem zacząć kaszleć, odczuwać duszność, a czasami nawet stracić przytomność w wyniku raptownego obniżenia się ciśnienia tętniczego.

Uwolniona z komórek tucznych histamina powoduje poszerzenie światła naczyń krwionośnych, czego wyrazem jest zaczerwienienie skóry, a także spadek ciśnienia tętniczego, skurcz mięśni w drogach oddechowych i zwiększenie w nich lepkiej wydzieliny, które powodują kaszel, duszność i świsty, nasilenie perystaltyki jelitowej i zwiększonego wydzielania wody do światła jelit, czego wyrazem są bóle brzucha, wzdęcia i biegunka. Typowy dla alergii jest obrzęk naczyniowy, który polega na głębokim obrzmieniu dobrze unaczynionych tkanek. Obrzęk nosa w katarze siennym nie jest duży, natomiast jest większy i niemal zawsze się zdarza w niesezonowym alergicznym nieżycie nosa. Nagły obrzęk w jamie ustnej, szczególnie zaś obrzęk języka i krtani prowadzić może do raptownego zatkania dróg oddechowych i niebezpiecznego dla życia duszenia się.

Alergia z dużą aktywnością immunoglobulin IgE jest nieprawidłowym odczynem typu szybkiego lub natychmiastowego. Są też inne typy odczynów alergicznych, np. odczyn Arthusa, w którym ważną rolę odgrywają immunoglobuliny IgG, krążący we krwi komplement oraz granulocyty, a także tzw. odczyn późny, zapalny, w którym uczestniczą komórki zapalne, m.in. - granulocyty kwasochłonne (eozynofile). Jest on charakterystyczny dla rozpowszechnionego we współczesnych społeczeństwach wyprysku skórnego (egzemy) i eozynofilowego zapalenia dróg oddechowych, typowego dla przewlekłej astmy.

Diagnostyka alergii

Alergię nietrudno rozpoznać, jeśli objawy występują szybko po zadziałaniu poznanego alergenu. Napad kichania, wycieku z nosa, łzawienia i swędzenia spojówek w słoneczny dzień - to bez wątpienia katar sienny. Nocny napad kaszlu, duszności, świszczącego oddechu u młodej osoby to niemal pewna astma. Zaczerwienienie skóry, świąd i bąble po zjedzeniu truskawek czy orzeszków ziemnych - to nic innego jak tylko alergia pokarmowa. Bolesny obrzęk skóry, nasilona pokrzywka po użądleniu osy to też bez wątpienia alergia.

Potwierdzenie rozpoznania alergii uzyskuje się dzięki stosowaniu różnych badań, np. testów skórnych (punktowych i płatkowych), które polegają na wprowadzeniu do skóry lub nałożeniu na nią alergenów w bardzo niskim stężeniu. Pojawienie się w miejscu kontaktu alergenu ze skórą zaczerwienionego krążka wskazuje na uczulenie na dany alergen. Można też badać stężenie immunoglobuliny IgE we krwi. Do tego służy test radioalergosorpcji (RAST) lub jego modyfikacja - test fluorescencyjny CAP-RAST.

W alergii pokarmowej w celu wykrycia alergenu stosuje się diety eliminacyjne, polegające na wykluczaniu z diety podejrzanych potraw. Dzięki temu można wspólnie z pacjentem ustalić, który z kolejnych eliminowanych produktów był sprawcą objawów alergii.

Do rozpoznania astmy wystarczają badania spirometryczne, polegające na pomiarach ilościowych wdychanego i wydychanego powietrza, statycznych i dynamicznych, uwzględniających prędkość przepływu powietrza w drogach oddechowych. W astmie charakterystyczne jest zmniejszenie ilości powietrza wydychanego z maksymalnym natężeniem w ciągu jednej sekundy, a także duża zmienność szybkości wydychanego powietrza w ciągu jednego dnia (powyżej 20%) oraz znacząca poprawa szybkości po zastosowaniu leków rozszerzających oskrzela. Czasem stosuje się wziewne testy prowokacyjne powodujące skurcz oskrzeli i obrzęk śluzówek nosa.

Osoby mające problemy z alergią spotykają się czasem z propozycjami przeprowadzenia innych "testów", np. testu leukocytotoksycznego, testu Vega, biorezonansu, analizy włosów, testu uszno-sercowego. Są to testy nie mające podstaw naukowych i wobec tego nie są polecane.

Leczenie

Leczenie alergii jest wielokierunkowe. Najważniejsze jest rozpoznanie alergenu i - o ile to możliwe - unikanie go. W przypadku alergii pokarmowej czy alergii na jady owadów jest to w pełni możliwe. Jeśli ktoś jest uczulony na pyłki roślin, to niewiele może zrobić, choć oczywiście powinien unikać miejsc o dużym stężeniu pyłków w powietrzu (należy słuchać komunikatów na ten temat w mediach). Małe dzieci, szczególnie niemowlęta z rodzin alergicznych, powinny być chronione przed znanymi alergenami, zwłaszcza przed roztoczami kurzu domowego i alergenami zwierząt domowych. W mieszkaniach alergików nie powinno się trzymać mebli tapicerowanych, dywanów, pościel powinna być bardzo często zmieniana, mieszkania wietrzone, nie powinno się w nich palić papierosów, kuchnie powinny być widne z wyciągami. Nie powino się stosować klimatyzacji. Wymiana powietrza powinna być jak najczęstsza. Nie powinno się mieć w domu zwierząt.

Do leczenia kataru siennego doskonale nadają się leki przeciwobrzękowe, takie jak ksylometazolina lub leki przeciwhistaminowe, jak cetryzyna czy laratydyna. W astmie - leki te nie są skuteczne. Trzeba podać środki rozszerzające oskrzela i leki przeciwzapalne - kromony i glikokortykosteroidy.

W przypadku bardzo szybko rozwijającego się rumienia skóry, któremu towarzyszy uczucie duszności, zawrót głowy, osłabienie - należy jak najszybciej wstrzyknąć pod skórę adreanalinę. Osoby cierpiące na poważne odczyny alergiczne na pokarm powinny nosić ze sobą strzykawki z adrenaliną. Dzieci ze skłonością do uczuleń powinny mieć na ubrankach naszywki informujące o chorobie.

Niezwykle ważna jest edukacja pacjentów, szczególnie dzieci i młodzieży. Zwiększa ona szanse ograniczenia tak dramatycznie rozprzestrzeniającej się plagi XX wieku, jaką jest alergia.

kalendarium-alergika-tabela-pylenia

 

Leszczyna – rozkwit rozpoczyna w połowie stycznia. Spotkasz ją zarówno w lesie, zaroślach jak i na działce. Osoby uczulone w okresie pylenia powinny unikać okolic lasów, działek, a także ogrodów. Pyłek leszczyny wykazuje reakcje krzyżowe z pyłkiem brzozy i olchy, oznacza to, że osoba uczulona na leszczynę będzie mieć objawy pyłkowicy również w okresie pylenia tych dwóch drzew. Niektórzy alergicy uczuleni na pyłek leszczyny mają objawy alergii lub nietolerancji po zjedzeniu orzechów laskowych. Olcha – spotkasz ją pobliżu zbiorników wodnych.Pyłek olchy, jest nośnikiem silnych alergenów, osiąga bardzo wysokie stężenie (do 400 - 500 ziaren w 1m3 powietrza w miastach i ponad 18 tys. ziaren w 1m3 powietrza w pobliżu kwitnących drzew). W ostatnich latach obserwuje się znaczący wzrost uczuleń na alergeny pyłku olchy.

Wierzba – Wykazuje średnie stężenie pyłku  w powietrzu atmosfercznym. W Niedzielę Palmową i w okresie Świąt Wielkanocnych wierzbowe "palmy" trafiają do naszych domów, na pamiątkę wjazdu Chrystusa do Jerozolimy, gdzie w sprzyjającej temperaturze rozkwitają i uwalniają olbrzymie ilości uczulającego pyłku.

Topola – Okres pylenia topoli zbiega się w czasie z początkiem pylenia silnie alergicznych traw, wywołując dolegliwe objawy uczuleniowe. W okresie tym, znaczna grupa uczulonych mylnie bierze unoszący się w niezliczonych ilościach puch topoli, za jej pyłek. Wprawdzie, może on działać drażniąco na błonę śluzową nosa i spojówki, nie ma jednak właściwości uczulających.

Jesion – silnie uczulający pyłek uważany jest za główny czynnik etiologiczny alergicznego nieżytu nosa i spojówek w krajach Basenu Morza Śródziemnego. W Polsce obserwuje się reakcje krzyżowe pomiędzy alergenami oliwki europejskiej i ligustru w postaci żywopłotów.

Brzoza – kwitnie zwykle na przełomie marca i kwietnia. Pyłek brzozy jest po pyłku traw najczęstszą przyczyną pyłkowicy. Optymalnym sposobem postępowania leczniczego w przypadku uczulenia na alergeny brzozy jest eliminacja z diety składników odpowiedzialnych za wystąpienie uczulenia. Przed spożyciem owoców i warzyw, które wywołują niepożądane reakcje (jabłka, gruszki, śliwki, wiśnie, czereśnie), należy poddać je obróbce termicznej, a więc na przykład  trzeba je ugotować lub zamrozić. Zlikwiduje to ich właściwości uczulające. Można również stosować leki antyhistaminowe (po wcześniejszej konsultacji z lekarzem).

Grab – spotykanym w całym kraju, przede wszystkim na nizinach i pogórzu, w lasach liściastych i mieszanych oraz w parkach. Ponieważ jest on podatny na formowanie, często wykorzystywany jako żywopłot. Uczulenie na pyłek grabu spotykane jest rzadko. Objawy występują głównie w czasie spacerów po lesie lub w parkach w pobliżu kwitnących drzew. 

Dąb –  spotkać go można w parkach i przydrożnych alejach. Liście dębu szypułkowego rozwijają się z początkiem maja, a opadają wraz z nadejściem jesieni. Kwiaty pojawiają się jednocześnie z liśćmi. Kwiaty męskie złożone z 4-12 pręcików, z pojedynczym drobnym okwiatem, zebrane są w zwisające kotki.

Trawy –  główny okres pylenia traw przypada na drugą połowę maja, czerwiec i pierwszą połowę lipca. Alergeny pyłku traw są najczęstszą przyczyną sezonowych dolegliwości alergicznych w naszym klimacie. W parkach i na łąkach obserwuje się dwukrotne zwyżki stężenia w ciągu dnia: pomiędzy godz. 5 a 8 oraz popołudniu, między godz. 17 a 19.

Babka zwyczajna – roślina wszędobylska. Kwitnie od kwietnia do września. Uczuleniu na pyłek babki towarzyszy często nadwrażliwość na pyłek innych gatunków roślin. Komosa biała (lebioda) – pospolity chwast. Wytwarza nawet do 100 tys. drobnych kwiatów, rozwijających się od lipca do sierpnia, choć np. na ścierniskach kwitnie później. Uczulenie na jej pyłek rzadko daje objawy o dużym nasileniu. Bylica pospolita – rośnie na nieużytkach, w rowach. Niepozorne wiatropylne kwiaty (ich liczba przekracza 140 tys.) pojawiają się od lipca do września. Odpowiadają za większość objawów pyłkowicy późnym latem. Największe stężenie pyłku jest tuż nad ziemią. Pokrzywa zwyczajna – rośnie w lasach, ogrodach. Kwitnie od czerwca do sierpnia, ma długi okres pylenia, wytwarza ogromne ilości pyłku, ale uczulenia na niego są rzadkie. Mniszek (popularnie mlecz) – również może uczulać. Ponieważ jednak jest owadopylny i ma ciężki pyłek, tylko wyjątkowo wywołuje objawy uczulenia (np. gdy alergik położy się wśród kwiatów).

  Z I II III IV V VI VII VIII IX X   K 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 Leszczyna                                                               Olsza                                                               Topola                                                               Brzoza                                                               Dąb                                                               Sosna                                                               Trawy                                                               Zboża                                                               Szczaw                                                               Babka                                                               Pokrzywa                                                               Komosa                                                               Bylica                                                               Cladosporium                                                               Alternaria                                                               Inne pleśnie                                                              

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

         

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




Dodaj do:


Komentarze mogą dodawać tylko zalogowani użytkownicy - zaloguj się lub załóż konto


Odpowiedzi moga dodawać tylko zalogowani użytkownicy - zaloguj się lub załóż konto


Nie ma jeszcze komentarzy - wyraź swoją opinię jako pierwszy